Παιδικές εποχιακές αλλεργίες

Συντάκτης andri 14/02/2018 0 Σχόλια

 

 

Αλλεργία είναι η υπερβολική αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού σε κάποιον παράγοντα του περιβάλλοντος. Η έξαρση των εποχιακών, συνήθως αλλεργιών, συμβαίνει κυρίως τους ανοιξιάτικους μήνες και λιγότερο το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, ταλαιπωρώντας σημαντικό μέρος του παιδικού πληθυσμού.

 

Αλλεργική ρινίτιδα (αλλεργία από την γύρη, εποχιακή αλλεργική ρινίτιδα)

Την άνοιξη λόγω της άνθησης των δέντρων και των φυτών, η γύρη κυκλοφορεί στον αέρα σε μεγάλες ποσότητες. Έχουμε την επίδραση διάφορων αλλεργιογόνων, όπως ορισμένων ειδών γύρης, πάνω στους βλεννογόνους του αναπνευστικού συστήματος, την μύτη και τα μάτια, με αποτέλεσμα την εικόνα της αλλεργικής ρινίτιδας ή και του αλλεργικού άσθματος και άλλων μορφών αλλεργίας ή εκζέματα, καταστάσεις που ανήκουν στην οικογένεια των ατοπικών νόσων.

Η αλλεργική ρινίτιδα είναι μια αλλεργική πάθηση, η οποία οφείλεται σε υπερευαισθησία στα πρωτεϊνικά συστατικά της γύρης.

Η εποχιακή αλλεργική ρινίτιδα από την γύρη, είναι μια συχνή κατάσταση. Στην Κύπρο πιθανόν να έχει αυτό το πρόβλημα, περισσότερο από το 15% του πληθυσμού. Κατά κανόνα, αλλεργική ρινίτιδα αναπτύσσεται στην παιδική ηλικία ή στην εφηβεία, αλλά όλο και πιο συχνά, μια αυθόρμητη πρώτη εμφάνιση παρατηρείται και στην ενήλικη ζωή.

 

Τι προκαλεί την αλλεργική ρινίτιδα;

Η αλλεργική ρινίτιδα, όπως και το αλλεργικό άσθμα και άλλες μορφές αλλεργίας ή έκζεμα, ακόμα και η νευροδερματίτιδα, ανήκουν στην ομάδα των ατοπικών νόσων. Αιτία της αλλεργικής ρινίτιδας είναι η υπερευαισθησία σε ορισμένα συστατικά του περιβάλλοντος, κάτι που μπορεί να είναι κληρονομικό.

Κατά την πρώτη επαφή με την γύρη (αλλεργιογόνο), το ανοσοποιητικό σύστημα μαθαίνει την ξένη ουσία-πρωτεΐνη, ενώ το αλλεργικό άτομο ευαισθητοποιείται και το ανοσοποιητικό σύστημα αρχίζει να αντιδρά εναντίον κάποιων συστατικών της γύρης. Αναπτύσσει ένα διαφορετικό τρόπο απάντησης στο αλλεργιογόνο. Έτσι, σε μια καινούργια επαφή με την ίδια ουσία, απελευθερώνονται ουσίες όπως η ισταμίνη, που προκαλούν τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας ή/και επιπεφυκίτιδας (ερεθισμός των ματιών).

 

Συμπτώματα

Η ίδια η αλλεργική αντίδραση οφείλεται σε αλλεργιογόνα, τα οποία συνδέονται με ειδικά αντισώματα στον ιστό και στο αίμα. Αυτή η επαφή οδηγεί στην απελευθέρωση των ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή. Στην περίπτωση του αλλεργικού βήχα/ρινίτιδας, η ισταμίνη είναι η πιο σημαντική από αυτές τις ουσίες, η οποία και προκαλεί τα τυπικά συμπτώματα.

 

Ως μέρος της εποχικής αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να συμβούν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

  • Φτάρνισμα με τρέξιμο της μυτούλας

  • Μπουκωμένη μύτη

  • Επιπεφυκίτιδα, με ερεθισμό των ματιών, φαγούρα και δακρύρροια

  • Φαγούρα των βλεννογόνων

  • Βήχας, εικόνα βρογχίτιδας

  • Κρίσεις άσθματος

 

Λόγω της ανθοφορίας διαφόρων φυτών κατά την διάρκεια ολόκληρου του έτους και την απελευθέρωση διαφόρων ειδών γύρης, είναι και τα συμπτώματα εξαρτώμενα από την κάθε εποχή.

  • Ανοιξιάτικη ρινίτιδα λόγω της γύρης από τα δέντρα, όπως ελιά, αχλαδιά, αμυγδαλιά, καστανιά

  • Καλοκαιρινή ρινίτιδα από τα χόρτα, γρασίδι, δημητριακά

  • Φθινοπωρινή ρινίτιδα από βότανα, αγριόχορτα

  • Ολόχρονα – Εκτός από την αλλεργική ρινίτιδα μιας εποχής, υπάρχει επίσης η αλλεργική ρινίτιδα, που προκαλείται από άλλες ουσίες και μπορεί να συμβεί όλο το χρόνο. Υπεύθυνα για αυτό είναι τα ακάρεα της σκόνης μέσα στο σπίτι και ορισμένα είδη μούχλας.
     

Μαζί με την εποχιακή αλλεργία, μπορούν επίσης να υπάρξουν οι λεγόμενες διασταυρούμενες αλλεργίες με άλλες ουσίες. Εδώ, πρωτεΐνες που είναι παρόμοιες με τα αλλεργιογόνα και περιέχονται σε άλλους ιστούς, για παράδειγμα τρόφιμα, προκαλούν επίσης αλλεργικές αντιδράσεις. Π.χ. άτομα αλλεργικά στην γύρη της αχλαδιάς, μπορούν να παρουσιάσουν αλλεργία σε πυρηνόκαρπα φρούτα (κυρίως μήλα) και στα καρύδια. Επίσης, κάποιοι πάσχοντες μπορεί να μην ανέχονται το σέλινο και τα μπαχαρικά.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να αλλάξει «επίπεδο». Αυτό σημαίνει ότι η ασθένεια – που είναι συνήθως στο «ανώτερο επίπεδο» (στα μάτια και μύτη) αρχίζει να εξαπλώνεται στους πνεύμονες. Αυτό οδηγεί σε αλλεργικό άσθμα. Αλλεργική ρινίτιδα θα πρέπει πάντα να διαγιγνώσκεται και να αντιμετωπίζεται από τον παιδίατρο. Εάν η νόσος εντοπίζεται νωρίς και  αντιμετωπίζεται, η ανάπτυξη του αλλεργικού άσθματος μπορεί συνήθως να προληφθεί.

 

 

 

 

Διάγνωση

Ιστορικό

Συχνά αρκεί ο ασθενής να πει πότε, πού και πώς παρουσιάζεται η δυσφορία. Για παράδειγμα, ένας έμπειρος γιατρός μπορεί να αναγνωρίσει από την εποχή κατά την οποία παρουσιάζεται η ρινίτιδα τακτικά, ποιες είναι οι πιθανές αιτίες που την προκαλούν.

Κρατώντας ένα ημερολόγιο αλλεργίας, καταγράφοντας όλα τα  σχετικά όπως, η σοβαρότητα και η διάρκεια των συμπτωμάτων, η διατροφή, οι δραστηριότητες και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες. Αυτό μπορεί να προσφέρει πολύτιμη καθοδήγηση στον γιατρό. Συγκρίνοντας τα διάφορα αρχεία, μπορεί πιθανόν να προσδιοριστεί το αλλεργιογόνο, αν αυτό είναι δυνατόν.

Επιπλέον, με τη χρήση ενός τεστ αλλεργίας, η διάγνωση και η σοβαρότητα της νόσου, μπορεί να εκτιμηθεί. Ένα τεστ αλλεργίας αποτελείται συνήθως από ένα δερματικό και ένα εργαστηριακό τεστ.

 

Δερματικό τεστ (Prick test)

Πρώτα πρέπει να γίνει το δερματικό τεστ αλλεργίας. Στην περίπτωση αυτή, μια πλειάδα από ουσίες που περιέχουν δυνητικά αλλεργιογόνα, στάζονται στο δέρμα. Στην συνέχεια, το πάνω στρώμα του δέρματος γδέρνεται. Αυτή η διαδικασία είναι σχεδόν ανώδυνη. Με μια θετική αντίδραση (= αλλεργία) αναπτύσσεται στο δέρμα μέσα σε δέκα έως 15 λεπτά, ένας πομφός που φαγουρίζει. Σε μερικές περιπτώσεις είναι αναγκαίες περισσότερες συνεδρίες δερματικών δοκιμών.

 

Εξέταση αίματος

Οι αλλεργίες είναι μια αντίδραση του συνόλου του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα αντισώματα που παράγονται, μπορούν έτσι να ανιχνευθούν σε ένα δείγμα αίματος. Αυτό το τεστ, είναι ωστόσο, περίπλοκο και δαπανηρό. Ως εκ τούτου, ανιχνεύονται στοχευμένα, μόνο συγκεκριμένα αντισώματα έναντι κάποιων αλλεργιογόνων, τα οποία είναι πιθανόν να ευθύνονται βάσει του ιστορικού, αλλά και του δερματικού τεστ που έγινε.

 

Δοκιμασία πνευμονικής λειτουργίας

Εάν υπάρχει υποψία άσθματος, καθορίζεται από το τεστ λειτουργίας των πνευμόνων κατά πόσο έχουμε στένωση των βρόγχων. Η δοκιμή λειτουργίας των πνευμόνων μπορεί να πραγματοποιηθεί ως «δοκιμασία πρόκλησης». Αυτό επιτρέπει, για παράδειγμα, να ελέγξουμε αν η λειτουργία των πνευμόνων επιδεινώνεται μετά από εισπνοή ενός αλλεργιογόνου.

Επίσης, μέσω μιας ρινικής πρόκλησης, μπορεί να ελεγχθεί η αντίδραση του ρινικού βλεννογόνου σε κάποιο αλλεργιογόνο.

 

Θεραπεία

Αποφυγή αλλεργιογόνου

Η θεραπεία της αλλεργίας πρέπει να είναι ανάλογη των συμπτωμάτων. Η πιο απλή μορφή θεραπείας είναι η αποφυγή του αλλεργιογόνου. Αυτό φυσικά στην περίπτωση αλλεργίας στην γύρη είναι πολύ δύσκολο, όμως μια προσπάθεια αξίζει τον κόπο. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι χρήσιμη μια φαρμακευτική αγωγή.

 

Αντιισταμινικά, αντιαλλεργικοί παράγοντες, κορτιζόνη

Για τοπική θεραπεία, υπάρχουν διάφορα σκευάσματα, όπως σταγόνες για τα μάτια, ρινικά σπρέι ή κρέμες. Γενικά, αυτά περιέχουν αντιισταμινικά ή κορτικοστεροειδή, προκειμένου να βελτιώσουν την αλλεργική φλεγμονή.

Τα μέτρα αυτά συνήθως συνδυάζονται με άλλα φάρμακα, τα λεγόμενα αντι-αλλεργικά. Αυτά περιέχουν αντιισταμινικές ουσίες και λειτουργούν καλά για ελαφρές ως μέτριες αλλεργίες και δεν παρουσιάζουν συνήθως παρενέργειες, εκτός ίσως μιας υπνηλίας. Αποσυμφορητικές ρινικές σταγόνες, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται στο κρυολόγημα, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται από αλλεργικά άτομα πάνω από δέκα μέρες, μιας και δημιουργείται εξάρτηση, έστω κι αν είναι σύντομο το χρονικό διάστημα.

 

Απευαισθητοποίηση

Στην περίπτωση της απευαισθητοποίησης  δεν αντιμετωπίζονται  μόνο τα συμπτώματα, αλλά έχουμε μια αιτιολογική παρέμβαση στις ανοσολογικές διεργασίες, που ευθύνονται για την ανάπτυξη της αλλεργίας. Η ιδέα είναι να φορτώσει κανείς το σώμα με αυξανόμενες σταδιακά ποσότητες της αλλεργικής ουσίας. Αυτό γίνεται για να αναπτύξει ο ασθενής ανοχή προς το αλλεργιογόνο.

 

Η απευαισθητοποίηση μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:

  • Ειδική ενέσιμη ανοσοθεραπεία

Εδώ το αλλεργιογόνο ενίεται σε αυξανόμενη δόση, κάτω από το δέρμα, στο πίσω μέρος του άνω βραχίονα.

  • Εμβόλιο από το στόμα, υπογλώσσια ανοσοθεραπεία

Ένα διάλυμα ή μια διαλυτή ταμπλέτα λαμβάνεται τακτικά (συνήθως καθημερινά) από το στόμα. Αυτή η μέθοδος δεν έχει ακόμα αποδειχθεί επιστημονικά, αλλά έχει μια δράση, κυρίως έναντι της αλλεργίας από την γύρη.

Η απευαισθητοποίηση δεν είναι μια αποκλειστική θεραπεία, πρέπει ως εκ τούτου, αν είναι απαραίτητο, να δίνονται άλλα αντιαλλεργικά φάρμακα. Η απευαισθητοποίηση διαρκεί αρκετά χρόνια ώσπου να ολοκληρωθεί. Ετήσιοι έλεγχοι με τεστ αλλεργίας στο δέρμα, παρακολούθηση και τεκμηρίωση των συμπτωμάτων, ελέγχουν την επιτυχία της απευαισθητοποίησης.

 

Τι μπορούμε να κάνουμε από μόνοι μας;

Δυστυχώς βοηθά σε ορισμένες περιπτώσεις μόνο, η απόδραση από την γύρη. Χρησιμοποιώντας ένα ημερολόγιο ή μελετώντας τα είδη της γύρης που μας ενοχλούν, καθώς και τις περιοχές που παρουσιάζονται, μπορούμε να τα αποφύγουμε όσο είναι δυνατόν. Τις ηλιόλουστες μέρες που φυσά, ίσως να πρέπει να αποφεύγουμε την παραμονή σε εξωτερικούς χώρους, ειδικά σε λιβάδια και χωράφια.

Θα πρέπει επίσης να πλένουμε καθημερινά τα μαλλιά μας και τα ρούχα μας, διότι μπορεί να παραμένει εκεί μια ποσότητα γύρης και σίγουρα να μην τα αφήνουμε στο υπνοδωμάτιο. Την νύχτα είναι σκόπιμο να κοιμόμαστε  με τα παράθυρα κλειστά. Εάν σχεδιάζουμε διακοπές, θα ήταν καλό να τις προγραμματίσουμε την περίοδο της ανθοφορίας. Για τους ανθρώπους που είναι αλλεργικοί στην γύρη, είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι προορισμοί η θάλασσα ή το βουνό.

 

Γράφει ο Δρ. Νίκος Μακρίδης  Ass Prof Dr med,  MD,PhD

Ειδικός Παιδίατρος

Διδάκτωρ πανεπιστημίου Βιέννης-Αυστρίας

 

Αφήστε Σχόλιο