Προσκόλληση παιδιών σε αγαπημένα τους αντικείμενα

Συντάκτης andri 08/05/2018 0 Σχόλια

 

 

Πολλά παιδιά χρειάζονται την σταθερή παρουσία του αγαπημένου τους αντικειμένου όταν ετοιμάζονται να κοιμηθούν ή όταν κάτι τα έχει ανησυχήσει.

 

Ο Winnicott (1953) χρησιμοποίησε τον όρο «μεταβατικό αντικείμενο» για να  αναφερθεί στην χρήση οποιουδήποτε αντικειμένου στο οποίο προσκολλάται το βρέφος, ανεξαρτήτως φύλου.

 

Ουσιαστικά πρόκειται για το πρώτο απόκτημα του παιδιού και συνήθως είναι μαλακά και απαλά αντικείμενα στα οποία έχει εύκολη πρόσβαση. Μπορεί να είναι το αγαπημένο του αρκουδάκι, τα κρόσσια της κουβέρτας του, μια μπλούζα της μαμάς κλπ. Πολλές φορές μπορεί να είναι ένα αντικείμενο από το σπίτι, να του έχει δοθεί ένα όνομα και να είναι μέλος της οικογένειας.

 

Όλα αυτά τα αντικείμενα με τις ιδιότητες τους, του μαλακού και απαλού, επιτρέπουν στο παιδί την ανάκληση πρώιμων εμπειριών κρατήματος, ανακούφισης, ταΐσματος, σε μια εποχή της ανάπτυξης του όπου η εξάρτηση από την μητέρα είναι απόλυτη.

 

Ο όρος μεταβατικό αντικείμενο ουσιαστικά χρησιμοποιήθηκε για να εμπεριέχει το αντικείμενο και τις συμπεριφορές που ένα παιδί αναπτύσσει στο στάδιο της μετάβασης του από μία κατάσταση σε μια άλλη, και χρειάζεται έναν τρόπο να διαχειριστεί το άγχος που του δημιουργεί αυτή η μετάβαση (Winnicott,1976). Το παιδί χρειάζεται το μεταβατικό αντικείμενο, κυρίως όταν ετοιμάζεται να κοιμηθεί, και είναι ζωτικής σημασίας, επειδή το βοηθά  να κατευνάσει τους φόβους του και να παρηγορηθεί.

 

Πρόκειται για το πρώτο του απόκτημα, το πρώτο πράγμα που ανήκει στο βρέφος, χωρίς ωστόσο να αποτελεί μέρος του σώματος του, όπως το στόμα ή τα δάχτυλα του. Είναι δικό του, είναι μέρος από αυτό, μα είναι και έξω από αυτό, και διά μέσω αυτού αποπειράται να κάνει σχέση με τον κόσμο εκεί έξω.

 

Παράλληλα με την σχέση του με τον έξω κόσμο αναπτύσσεται και αυτή του η σχέση με ένα πρόσωπο (συνήθως την μητέρα) και ειδικότερα το αίσθημα ασφάλειας που έχει ανάγκη. Ουσιαστικά το βρέφος αρχίζει να δημιουργεί αναμνήσεις σχέσεων, ένα βασικό κομμάτι της ομαλής συναισθηματικής του ανάπτυξης.

 

Το «μεταβατικό αντικείμενο» αποτελεί το όχημα για την μετάβαση του βρέφους από την σχέση μέθεξης με την μητέρα στην νέα κατάσταση, όπου αυτή η σχέση ορίζεται ως μια σχέση με κάτι έξω, και ανεξάρτητο από τον εαυτό του (Winnicott,1976).

 

Η υφή, η οσμή αυτών των αντικειμένων έχουν ιδιαίτερη σημασία, και πολλές φορές το παιδί αρνείται να τα δώσει για πλύσιμο. Ακόμα και αν είναι βρώμικα, είναι για το βρέφος πολύτιμα. Πολλές φορές αυτό έρχεται σε αντίθεση με την ευαισθητοποίηση των γονιών σε θέματα καθαριότητας.

 

Επιπρόσθετα, το βρέφος θέλει το αντικείμενο αυτό να είναι κοντά του και διαθέσιμο. Χρειάζεται να του επιτρέπουν να το εκσφενδονίζει προς κάθε κατεύθυνση, να μπορεί να του τραβάει κομμάτια, να το πασαλείβει με τα σάλια του και το φαγητό του. Θα λέγαμε πως αυτό το αντικείμενο υποβάλλεται σε μια μορφή αρχαϊκής αγάπης, κάτι μεταξύ τρυφερού χαδιού και καταστροφικής επίθεσης (Winnicott,1971).

 

Αυτό το πρώτο αντικείμενο είναι ουσιαστικά ένα κατασκεύασμα της φαντασίας του, και πώς να μην είναι, όταν το κάθε παιδί δημιουργεί τον κόσμο εκ νέου. Ο κόσμος αυτός αυτοπαρουσιάζεται μέσα από τα μάτια ενός νέο – αναπτυσσόμενου ανθρώπου, και ουσιαστικά δημιουργείται ενώ ανακαλύπτεται.

 

Tα παιδιά στεναχωριούνται πολύ όταν αυτό το αντικείμενο χάνεται γιατί μπορεί να ξεχάστηκε κάπου, και κυρίως όταν κάποιος από τους γονείς μη έχοντας κατανοήσει την σημαντικότητα του για το παιδί το πετάει ή το χαρίζει σε ένα άλλο παιδί.

 

Στις υγιείς περιπτώσεις, υπάρχει μια εξέλιξη από το μεταβατικό αντικείμενο και την χρήση αντικειμένων, στην ολοκληρωμένη ικανότητα του παιδιού για παιχνίδι. Tο παιχνίδι έχει αναμφίβολα ζωτική σημασία για το παιδί, και η ικανότητα του για αυτό αποτελεί ένδειξη υγείας για την συναισθηματική του ανάπτυξη.

 

Δεν είναι ανάγκη να είναι κανείς ψυχολόγος για να παρατηρήσει και να καταγράψει αυτό τον πολύ γοητευτικό δεσμό του παιδιού με το αγαπημένο του αντικείμενο. Xρειάζεται απλά να έχει μια πιο ευαισθητοποιημένη ματιά και θα ανακαλύψει πως αυτό αποτελεί τον τρόπο του να συνδεθεί με τον κόσμο εκεί έξω και να ανακαλύψει την μαγεία του παιχνιδιού.

 

Γράφει η Χρύσα Λεχουρίτη

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας -Παιγνιοθεραπεύτρια

 

Αφήστε Σχόλιο