Πώς βοηθάμε τα παιδιά να λύνουν μόνα τους τα προβλήματα τους;

Συντάκτης andri 09/05/2018 0 Σχόλια

 

 

Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην καθημερινότητα μπορεί μεν να είναι απλά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τα αντιμετωπίζουν σε αυτή τους την ευαίσθητη ηλικία, είναι αντιπροσωπευτικός για το πώς θα αντιμετωπίσουν τα πιο σοβαρά και περίπλοκα προβλήματα, αργότερα στη ζωή τους.

 

Αυτό το γεγονός, δίνει τεράστια σημασία στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η επίλυση απλών προβλημάτων όπως:

  • όταν ένα παιδί τραβάει κάποιο παιχνίδι από τα χέρια κάποιου άλλου

  • όταν το παιχνίδι που επιθυμεί κάποιο άλλο παιδί, χρησιμοποιείται από ένα άλλο

  • αν ένα παιδί χτυπηθεί από κάποιο άλλο

  • αν το έργο/ζωγραφιά καταστραφεί κατά λάθος ή επίτηδες από κάποιο άλλο παιδί ή από άλλη αιτία

  • αν χαθεί το αγαπημένο του παιχνίδι.
     

Παλιότερες παιδαγωγικές μέθοδοι, εκπαίδευαν τις δασκάλες και παιδαγωγούς να επεμβαίνουν αυτές σε περίπτωση που δύο παιδιά είχαν μια διαμάχη μεταξύ τους, λέγοντας εκείνες στο κάθε παιδί τι είναι το σωστό και τι είναι λάθος καθώς και ποιός θα πάει τιμωρία και ποιος αδικήθηκε.

 

Εάν κάποιο παιδί ήθελε ένα παιχνίδι από κάποιο άλλο, το έλεγε πρώτα στην δασκάλα και μετά η δασκάλα μιλούσε στο άλλο παιδί, σαν ουδέτερος μεσάζων.

 

Αυτή η μέθοδος, οδηγεί τα παιδιά να έχουν παθητική στάση και να εξαρτώνται από την παρέμβαση κάποιου άλλου πρόσωπου για οποιαδήποτε επίλυση προβλήματος που τους τυχαίνει. Φυσικά και είναι αναγκαία η συνεχής εποπτεία και είναι αναγκαία και η παρέμβαση του γονέα/ενήλικα εν καθήκον υπό την ιδιότητα είτε παιδαγωγού είτε κάποιου άλλου υπεύθυνου ρόλου. Το σημαντικότερο που πρέπει να τονιστεί σε αυτό το σημείο είναι να γίνει εξαρχής ο καθορισμός των ρόλων ανάμεσα στα συμβάλλοντα άτομα.

 

Τα συναισθήματα που συνοδεύουν ένα παιδί που βρίσκεται σε τέτοια θέση υποβολής είναι η ανημποριά, δηλαδή ή αίσθηση ότι είναι ανίκανο να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα μόνο του και να βοηθήσει τον εαυτό του.

 

Σε αντίθεση με αυτό, οι σύγχρονες πλέον παιδαγωγικές μέθοδοι, στοχεύουν στο να δώσουν στα παιδιά την αίσθηση ότι μπορούν και είναι ικανά να βοηθήσουν τον εαυτό τους και επικεντρώνονται στο να δώσουν στα παιδιά τα κατάλληλα εργαλεία που θα τα βοηθήσουν να κατακτήσουν αυτή την τόσο σημαντική δεξιότητα, που θα τα συνοδεύει για όλη τους την ζωή – την επίλυση προβλημάτων (problem solving).

 

Ο ρόλος του γονιού ή παιδαγωγού δεν είναι πλέον να υπερασπίσει αυτός μόνος του το συμφέρον του παιδιού, αλλά να βοηθήσει το παιδί να διεκδικήσει αυτό που επιθυμεί και να του δείξει πως μπορεί να το κάνει αυτό από μόνο του, με ένα αποδεκτό και σεβαστό πάντα από όλους τρόπο.

 

Η επίλυση προβλημάτων (problem- solving), είναι μία δεξιότητα που καλλιεργείται στα παιδιά (ακόμα και από την ηλικία των δύο ετών) με τους εξής τρόπους:

 

  • Με το να τα ενθαρρύνετε (προτείνοντας κάποια λύση) να εκφράσουν εκείνα στο απέναντι τους άτομο ή παιδί, το τι επιθυμούν αντί να το κάνετε εσείς για αυτά. «Πες του να στο δώσει πίσω/να σταματήσει/όταν τελειώσει να στο δώσει εσένα». Πιάστε το από το χέρι ή αγκαλιά και πλησιάστε το παιδί στο οποίο απευθύνεστε, και αρχίστε ίσως την πρόταση εσείς για να δώσετε το παράδειγμα.

  • Με την επιβράβευση: αν δεν βρουν ανταπόκριση από το παιδί ή τον ενήλικα εκείνη τη στιγμή μπορεί να αποθαρρυνθούν και να θεωρήσουν ανώφελο το ότι προσπάθησαν από μόνα τους να διεκδικήσουν κάτι. Για αυτό το λόγο είναι απαραίτητο να τα επιβραβεύσετε και μόνο που έκαναν αυτή την προσπάθεια ακόμα και αν είπαν μία λέξη, και ακόμα και αν δεν κατάφεραν αυτό που ήθελαν. Με αυτό το τρόπο μαθαίνουν ότι κάποιες φορές ακόμα και αν προσπαθήσουν πολύ, μπορεί να μην έχουν αυτό που θέλουν – αλλά το γεγονός ότι προσπάθησαν, είναι πάρα πολύ θετικό από μόνο του και θα τα κάνει να ξαναπροσπαθήσουν στο μέλλον.

  • Με το να ωθήσετε το παιδί να αναρωτηθεί με ποιο άλλο παιχνίδι θα μπορούσε να παίξει ή τι άλλο θα μπορούσε να κάνει από τη στιγμή που δεν κατάφερε να διεκδικήσει αυτό το οποίο είχε στο μυαλό του/έχει κάτι καταστραφεί ή χαθεί.

 

Έτσι δείχνετε στο παιδί σας ότι δεν υπάρχει μόνο μία λύση για ένα πρόβλημα (να πάρει αποκλειστικά το συγκεκριμένο παιχνίδι) αλλά πολλές.

 

 

Είναι πολύ σημαντικό σε κάθε περίπτωση, τόσο οι γονείς, όσο και οποιοιδήποτε άλλοι συμβάλλουν στην ανατροφή ενός παιδιού, να έχουν πάντα μα πάντα στο μυαλό τους ότι το κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή προσωπικότητα με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τις δυνατότητες και τις αδυναμίες του.

 

Πώς καταλαβαίνουν οι γονείς τις κλίσεις των παιδιών τους; Πώς μπορούν να βρουν που είναι «καλό» το παιδί τους; Πώς μπορούν να διαμορφώσουν ένα περιβάλλον με ποικίλα ερεθίσματα και να υποστηρίξουν το παιδί να ανακαλύψει τις δεξιότητες του; Όλα αυτά είναι ερωτήματα που μπορεί να βασανίζουν τον κάθε σύγχρονο γονιό στις σύγχρονες κοινωνίες οπού μεγαλώνουμε τα παιδιά μας σήμερα.

 

Η απάντηση όμως είναι απλή: Αγαπάτε τα παιδιά σας και αυτά θα το νιώσουν ακόμα και αν δεν σας το δείξουν. Η διάφορα είναι στην ΠΟΙΟΤΗΤΑ και όχι στην ΠΟΣΟΤΗΤΑ του χρόνου που μπορείτε να τους προσφέρετε. Άπειρες φορές τα παιδιά ζητούν πράγματα τα οποία παρουσιάζουν στους γονείς τους ως ‘αναγκαία’ για να είναι καλά ή να προοδεύσουν, ενώ στην πραγματικότητα είναι κάποιο από τα πολλά τεχνάσματα, τα οποία τα παιδιά κάθε ηλικίας έχουν την ιδιότητα να αναπτύσσουν εντυπωσιακά περίτεχνα, για να αποκτήσουν αυτό που θέλουν, και πιο συχνά από ότι νομίζουμε, αυτό ίσως να μην είναι τίποτα περισσότερο από την προσοχή των γονιών τους ή του ενήλικα που την παρούσα στιγμή είναι υπεύθυνος για αυτά.

 

Πολλές έρευνες μας έχουν αποδείξει ότι 15 λεπτά από τον χρόνο σας καθημερινά με την αναπόσπαστη προσοχή σας σε οτιδήποτε έχει να εκφράσει το παιδί σας μπορεί να είναι πολύ πιο αποδοτικά από μια ολόκληρη μέρα συνύπαρξης μαζί του, όπου η προσοχή σας μπορεί είναι σε 100 αλλά θέματα ταυτόχρονα!

 

Πολλές φορές οι ενήλικες έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι τα παιδιά ζουν σ’ έναν κόσμο ανέμελο, απαλλαγμένο από άγχος και στεναχώριες. Στην πραγματικότητα όμως συμβαίνει το αντίθετο. Ακόμη και τα πολύ μικρά παιδιά νιώθουν συχνά άγχος και ανησυχία για πολλούς λόγους, άλλα λιγότερο κι άλλα περισσότερο…

 

Προσοχή: Το παιδί που μένει ήσυχο στο δωμάτιο του δε σημαίνει ότι είναι και καλά.

Οι γονείς θέλουν το καλύτερο για τα παιδιά τους. Όταν όμως πρόκειται για την επιλογή ενός υπολογιστή για παράδειγμα για το παιδί μας, δεν είναι απαραίτητο να εξασφαλίσουμε το τελευταίο μοντέλο. Υπάρχουν τόσα πολλά άλλα σημαντικά πράγματα που πρέπει να προσέξουμε.

 

 

 

Κάποια από τα πολλαπλά προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νέοι γονείς σήμερα είναι πολλές φορές η χαμηλή επίδοση του παιδιού τους στο σχολείο, η αδιαφορία του για αυτό, καθώς και η περιορισμένη συμμετοχή του στην τάξη, πράγματα που έρχονται σε αντίθεση με το γεγονός ότι το παιδί μας έχει δώσει δείγματα ικανοποιητικής ευστροφίας σε εξωσχολικές δραστηριότητες. Η εύκολη λύση, αφού προσπαθήσουμε να διαβάσουμε μαζί του μερικές φορές και εξαντληθεί η υπομονή μας, είναι να θεωρήσουμε πως το παιδί μας απλά δεν «τραβάει» περισσότερο.

 

Μήπως όμως το αδικούμε; Μήπως παραδίνουμε εύκολα τα όπλα; Μήπως ο λόγος όλων των παραπάνω είναι κάτι που μπορούμε να βρούμε και εμείς που δεν είμαστε «ειδικοί»; Μια πολύ συχνή αιτία των παραπάνω προβλημάτων είναι ότι το παιδί μας «πάσχει» από έλλειψη αυτοπεποίθησης, κάτι που σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί ασθένεια και δεν είναι κάτι που εμείς δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε. Επίσης σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι ο ήρεμος, σωστός ύπνος συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας του παιδιού, βοηθώντας το να γεμίσει τις μπαταρίες ώστε να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του σχολείου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, να έχει καθαρό μυαλό και να μπορεί να εκμεταλλευτεί τις ικανότητές του.

 

Υπάρχουν παιδιά που ξεχωρίζουν στο σχολείο και άλλα με χαμηλότερες επιδόσεις. Είναι άραγε αυτό μόνο δική τους ευθύνη; Φυσικά και όχι! Κανένας άνθρωπος δε μεγαλώνει μόνος του, χωρίς να δέχεται επιρροές από το περιβάλλον.

 

Καθήκον κάθε γονιού που προσπαθεί πιστεύω για την καλύτερη διαπαιδαγώγηση του παιδιού του είναι να είναι εκεί για το παιδί του με κάθε τρόπο που ο ίδιος νιώθει ικανοποιημένος. Με την προσφορά του και την στήριξη του και όταν ακόμα αυτό δεν είναι εφικτό τότε είναι απόλυτα αποδεκτό και αξιέπαινο όταν οι γονείς αγκαλιάζουν κάποια αδυναμία τους να αντιμετωπίσουν με αποφασιστικότητα, σιγουριά και αυτοπεποίθηση την δεδομένη ‘πάσχουσα’ κατάσταση στην συμπεριφορά ή ανατροφή του παιδιού.

 

Έτσι αποφασίζουν ενίοτε να ζητήσουν συνεργασία και βοήθεια από τα εκάστοτε επιστημονικά καταρτισμένα άτομα που θα δώσουν όχι μόνο λύση στο πρόβλημα τους, αλλά επίσης θα τους εκπαιδεύσουν πως να μπορούν να αντεπεξέρχονται όλο και καλύτερα κάθε φορά που μια δύσκολη κατάσταση τους κτυπά την πόρτα όσον αφορά την ανατροφή του παιδιού τους και αυτό είναι το ιδανικό αποτέλεσμα που κάθε ‘ειδικός’ παιδαγωγός θα έπρεπε να στοχεύει στην σύγχρονη αυτή κομφορμιστική και αντί-πνευματώδης, στείρα ψυχοκοινωνική χρονική περίοδο που διανύουμε.

 

Είναι πολύ ωραίο να βλέπουμε το παιδί μας να περνάει από αυτά τα στάδια και να το παροτρύνουμε να αναπτύξει τις ικανότητες του και την φαντασία του. Πάντα επιβάλλεται όμως να θυμόμαστε ότι το παιδί μας επηρεάζεται το ίδιο εύκολα με εμάς.

 

Πολλές μαμάδες ανησυχούν αν τα παιδιά τους τις αγαπάνε. Τα παιδιά σας σίγουρα σας αγαπάνε. Απλά πρέπει να δείτε βαθιά στην ψυχούλα τους και να ανακαλύψετε τα κωδικοποιημένα μηνύματα που σας στέλνουν.

 

Γράφει η Μαρία Αβραάμ

MD Sociologist, Counselor, Special Psychotherapist

 

Αφήστε Σχόλιο