Χαρισματικά παιδιά: Μύθοι και Πραγματικότητες

Συντάκτης andri 28/02/2018 0 Σχόλια

 

 

Ο όρος «χαρισματικοί και ταλαντούχοι µαθητές» αναφέρεται σε παιδιά ή νέους, που αποδεδειγμένα εμφανίζουν µια υψηλή επίδοση σε τομείς όπως, γνωστική ικανότητα, δημιουργικότητα, ικανότητα στις τέχνες, ηγετική ικανότητα ή και σε συγκεκριμένους ακαδημαϊκούς τομείς για τους οποίους χρειάζεται να παρέχονται διαφοροποιημένες υπηρεσίες ή δραστηριότητες στο πλαίσιο του σχολείου, έτσι ώστε να υποστηρίζεται η ανάπτυξη των ικανοτήτων τους (No Child Left Behind Act, P.L. 107-110 (Title IX, Part A, Definition 22) (2002); 20 USC 7801(22) (2004)).

 

Με βάση το τριαδικό μοντέλο εμπλουτισμού που υποστηρίζει ο Renzulli, J.S. (1984), η χαρισματικότητα παρουσιάζεται µε τις τρεις έννοιες: της δέσμευσης στην εκτέλεση του καθήκοντος (προσήλωση στον στόχο – εσωτερικά κίνητρα), της άνω του μέσου όρου γενικής ικανότητας και της δημιουργικότητας.

 

 

Η χαρισματικότητα εμφανίζεται σε ένα ποσοστό 3-5% του πληθυσμού.

Απαιτείται πολυεπίπεδη αξιολόγηση από ειδικούς, η οποία περιλαμβάνει ψυχολογικά τεστ, τεστ νοημοσύνης, μαθησιακή αξιολόγηση, παρατήρηση συμπεριφοράς και πληροφορίες από το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον.

 

Τα χαρισματικά παιδιά, συνήθως από παιδική ηλικία, έχουν ανεπτυγμένες ικανότητες και δυνατότητες, όπως για παράδειγμα να μίλησαν πιο γρήγορα σε σχέση με το αναμενόμενο για την ηλικία τους. Κάποια χαρακτηριστικά που μπορούν να παρατηρηθούν στα χαρισματικά παιδιά, είναι η πρόωρη γνωστική ανάπτυξη, υψηλά επίπεδα επεξεργασίας, εύκολη και γρήγορη μάθηση, ανάγνωση και γραφή σε μικρή ηλικία μέσα από ερεθίσματα του περιβάλλοντος, χωρίς κάποιος ενήλικας να βοηθήσει το παιδί να μάθει, ανάγκη για ελευθερία και ανεξαρτησία στην διαδικασία μάθησης.

 

Συνήθως, παρατηρείται η χρήση πολύπλοκων δομικά προτάσεων με ανεπτυγμένο λεξιλόγιο και έντονη περιέργεια για νέα γνώση. Έχουν την ικανότητα για αφαιρετική σκέψη και γενίκευση σε πιο μικρή ηλικία απ’ ότι αναμένεται, όπως επίσης και υψηλά επίπεδα ενσυναίσθησης, ικανότητα αντίληψης της οπτικής του άλλου, καλύτερη οργάνωση των γνώσεων. Επίσης, εντοπίζεται έντονη φαντασία, κριτική σκέψη, ανάληψη πρωτοβουλιών, σύνδεση γνώσεων και πληροφοριών με πολύπλοκες στρατηγικές, εξαιρετική μνήμη και επιζήτηση πολύπλοκων εργασιών που ενεργοποιούν το κίνητρο τους για μάθηση. Εντούτοις, τα διακατέχει έντονα το αίσθημα της δικαιοσύνης και παράλληλα η ανάγκη για οργάνωση ατόμων ή πραγμάτων μέσα από το παιχνίδι με περίπλοκα γνωστικά σχήματα. Ακόμη, παρατηρούνται αυξημένα επίπεδα αντίληψης και χρήσης του χιούμορ σε σχέση με την ηλικία τους.

 

Κάποιες δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάσουν τα χαρισματικά παιδιά, λόγω της γρηγορότερης γνωστικής ανάπτυξης από την κινητική, δηλαδή «βλέπουν με τα μάτια του μυαλού», μπορεί να δυσκολεύονται να ζωγραφίσουν ή να κατασκευάσουν πράγματα που θα ήθελαν, αφού η κινητική τους ανάπτυξη σε μικρή ηλικία δεν είναι τόσο ανεπτυγμένη όσο η γνωστική. Μια άλλη δυσκολία είναι η υπερβολική αυτοκριτική, αφού έχουν ιδανική εικόνα για τον κόσμο γύρω τους και ως αποτέλεσμα μπορεί να υποτιμούν τον εαυτό τους σε περίπτωση που δεν επιτύχουν να ανταποκριθούν στο ιδανικό που έχουν στο μυαλό τους. Τα χαρακτηρίζει η τελειομανία που συνήθως συνοδεύεται από άγχος για την επίτευξη των στόχων τους και την αίσθηση ματαίωσης σε περίπτωση που αυτός δεν επιτευχθεί. Η έντονη προσήλωση τους προς το στόχο τους, τα ωθεί να αποφεύγουν να πάρουν ρίσκα που μπορεί να τα εμποδίσει να πετύχουν τον στόχο τους.

 

Μύθοι και Πραγματικότητες:

ΜΥΘΟΣ 1

Η χαρισματικότητα προκύπτει είτε από εγγενείς παράγοντες αποκλειστικά, είτε από την επίδραση του περιβάλλοντος αποκλειστικά. Γενετιστές # Περιβαλλοντιστές

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Υπάρχει αλληλεπίδραση ανάμεσα σε βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

 

ΜΥΘΟΣ 2

Τα χαρισματικά παιδιά δεν χρειάζονται βοήθεια. Μπορούν να τα καταφέρουν μόνα τους χωρίς ειδική υποστήριξη.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Τα χαρισματικά παιδιά χρειάζονται καθοδήγηση και υποστήριξη που να τους παρέχει την πρόκληση που αναζητούν με στόχο να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητες τους.

Ερώτημα: Θα στέλνατε έναν αθλητή στους Ολυμπιακούς αγώνες χωρίς προπονητή;

 

ΜΥΘΟΣ 3

Παίρνει χαμηλούς βαθμούς αυτό το παιδί, δεν μπορεί να είναι χαρισματικό.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η χαμηλή επίδοση περιγράφει την διαφορά ανάμεσα στην απόδοση και την πραγματική του ικανότητα. Η χαρισματικότητα δεν εκφράζεται πάντα μέσα από επιδόσεις. Η πηγή του προβλήματος διαφέρει με βάση τις εμπειρίες του παιδιού. Πιθανών οι χαμηλοί βαθμοί να είναι αποτέλεσμα της βαριεστημάρας στην τάξη ή της απογοήτευσης του παιδιού σε ένα περιβάλλον που να μην του παρέχει την απαραίτητη πρόκληση, με αποτέλεσμα να βιώνει την αίσθηση περιορισμού και παγίδευσης των ικανοτήτων του, συνεπώς κάποιες φορές να παραιτείται.

Από την άλλη, υπάρχει και η πιθανότητα ένα χαρισματικό παιδί να αντιμετωπίζει παράλληλα κάποια άλλη διαταραχή όπως ΔΕΠΥ, κατάθλιψη, σωματική, ακουστική ή οπτική αναπηρία, ή ακόμη και κάποια μαθησιακή δυσκολία που να επικαλύπτει την χαρισματικότητα τους.

 

ΜΥΘΟΣ 4

Ο καλός μαθητής είναι και χαρισματικός.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Ο καλός μαθητής μπορεί να έχει καλούς βαθμούς, επειδή δουλεύει σκληρά – αυτό δεν τον κάνει όμως και χαρισματικό, αφού και με βάση τον ορισμό είναι ένας συνδυασμός παραγόντων και χαρακτηριστικών που εντάσσουν ένα παιδί στη κατηγορία του χαρισματικού.

 

ΜΥΘΟΣ 5

Τα χαρισματικά παιδιά είναι ευτυχισμένα, δημοφιλή και προσαρμόζονται εύκολα στο σχολείο.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Δεν ισχύει για όλες τις περιπτώσεις. Κάποια παιδιά προσπαθούν να κρύψουν τις ικανότητες τους με σκοπό να μην στοχοποιούνται ως οι «σπασίκλες» της τάξης και καταπιέζουν τις ανάγκες τους ή απομονώνονται.

Η ταμπέλα της χαρισματικότητας για κάποια παιδιά έχει ως αποτέλεσμα δυσκολία στις κοινωνικές σχέσεις, αφού κάποια παιδιά προσπαθούν να κρύψουν το χάρισμα τους με στόχο να ενταχθούν σε μια ομάδα συνομήλικων τους. Ακόμη, προτιμούν να συναναστρέφονται με μεγαλύτερα παιδιά που πιθανών να έχουν κοινά ενδιαφέροντα σε γνωστικούς τομείς, αν και έχουν ανάγκη να αλληλεπιδράσουν στο παιχνίδι με παιδιά της ηλικίας τους.

 

ΜΥΘΟΣ 6

Η χαρισματικότητα μπορεί να εξαφανιστεί με το πέρασμα του χρόνου.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η χαρισματικότητα δεν είναι κάτι που μπορεί να εξαφανιστεί, αλλά σίγουρα μπορεί να μην είναι πάντα εμφανής. Αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι τα κίνητρα, η ενθάρρυνση από το περιβάλλον, γεγονότα ζωής, υγεία, ενδοπροσωπικά προβλήματα.

 

ΜΥΘΟΣ 7

Τα χαρισματικά παιδιά έχουν υπερφυσικές ιδιότητες.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Τα χαρισματικά-ταλαντούχα άτομα έχουν κάποιες ικανότητες πάνω από τον μέσο όρο της ηλικίας τους, σίγουρα όμως δεν είναι τέλεια. Σαφώς έχουν τις αδυναμίες τους, κάνουν λάθη, έχουν προβλήματα, όπως όλος ο κόσμος.

Συνεπώς, υπάρχει ανάγκη οι ικανότητες των παιδιών να γίνουν αντιληπτές από τα πρώιμα αναπτυξιακά στάδια, με στόχο να μπορέσουν να τις αξιοποιήσουν, να ενισχυθούν κατάλληλα και να αναπτύξουν στο έπακρο το δυναμικό τους. Η κατανόηση και υποστήριξη από το σχολικό πλαίσιο, όπως και η συμβολή του εκπαιδευτικού της τάξης, με την κατάλληλη αντιμετώπιση είναι ζωτικής σημασίας, και μπορούν να συντείνουν πολύ θετικά στην πνευματική, συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, όπως και στην καλλιέργεια των ταλέντων του παιδιού.

 

Προτεινόμενες Ταινίες:

 

 

Γράφει η Βέρα Φλωρίδου, ΒΑ, ΜΑ

Εγγεγραμμένη Σχολική / Εκπαιδευτική Ψυχολόγος

 

Αφήστε Σχόλιο